Blog

Nierówne udziały w majątku wspólnym są przewidziane przez polskie ustawodawstwo. Może się to zdarzyć w majątku wspólnym małżonków, jeżeli zostaną spełnione następujące przesłanki tj. niejednakowy sposób przyczyniania się małżonków do powstania tego majątku oraz ważne powody. Istotna pozostaje jednakże okoliczność, że obie te przesłanki muszą być spełnione łącznie i pozostawać, w określonej relacji względem siebie.

Nierówne udziały w majątku wspólnym – stopień przyczyniania się do powstania majątku wspólnego

W ramach powyższego, znaczenie mają nie tylko starania małżonków do powiększania majątku wspólnego, np. wysokość osiąganego dochodu, ale także całokształt starań każdego z małżonków, w zakresie realizacji obowiązków rodzicielskich i opiekuńczych względem rodziny, która została przez nich założona. Ustawodawca wyraźnie, przy określeniu tej przesłanki zobowiązuje do uwzględnienia nakładów osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym.

Ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym ma ogromne znaczenie dla wzajemnych rozliczeń stron, ponieważ wpływają one na wysokość spłat i dopłat, które wiążą się ze zniesieniem współwłasności poszczególnych składników majątku wspólnego.

Mówiąc o spłacie mamy na myśli kwotę płaconą drugiemu małżonkowi, z kolei z dopłatą mamy do czynienia, gdy strony rozporządzają własnością kilku składników majątkowych o różnej łącznej wartości, a dopłata jest kwotą płaconą małżonkowi w celu wyrównania wartości dzielonych.

Nierówne udziały w majątku wspólnym – ważne powody

Pojęcie „ważne powody” nie posiadają definicji legalnej, zaś w doktrynie ujawniają się liczne różnice poglądowe związane z prawidłową interpretacją tego pojęcia.

W ocenie Sądu Najwyższego, ważne powody winny być oceniane w kontekście przede wszystkim norm moralnych i społecznych, które powodują, że w danym stanie faktycznym uznanie równych udziałów małżonków w majątku wspólnym byłoby sprzeczne z zasadami życia społecznego.

W szczególności stwierdzić należy, iż ważnym powodem jest rażące lub uporczywe naruszanie przez jednego z małżonków obowiązków wobec rodziny, jak również długotrwała separacja zawiniona przez danego małżonka(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2003 roku, sygn. akt IV CKN 278/01).

Legitymacja procesowa czynna w zakresie żądania ustalenia nierównych udziałów przysługuje każdemu z małżonków.