Blog

Darowizna nieruchomości jest jedną z najczęściej spotykanych form nieodpłatnego przekazania majątku, szczególnie w relacjach rodzinnych. Choć co do zasady ma ona charakter trwały i nieodwracalny, polskie prawo przewiduje sytuacje, w których darczyńca może skutecznie odwołać wcześniej dokonaną darowiznę. Nie jest to jednak uprawnienie nieograniczone – wymaga spełnienia określonych przesłanek i dochowania odpowiednich procedur.

Istota darowizny i jej skutki prawne

Darowizna polega na nieodpłatnym przysporzeniu majątkowym na rzecz obdarowanego kosztem majątku darczyńcy. W przypadku nieruchomości konieczne jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego, co nadaje czynności szczególną rangę i stabilność. Z chwilą jej dokonania własność przechodzi na obdarowanego, a darczyńca traci prawo do rozporządzania nieruchomością.

Z tego względu możliwość odwołania darowizny traktowana jest jako wyjątek od zasady trwałości stosunków prawnych i podlega ścisłej interpretacji.

Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności

Najczęstszą podstawą odwołania darowizny jest rażąca niewdzięczność obdarowanego wobec darczyńcy. Pojęcie to nie zostało zdefiniowane wprost w przepisach, jednak w praktyce orzeczniczej przyjmuje się, że chodzi o zachowania szczególnie naganne, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Do takich sytuacji można zaliczyć m.in. przemoc fizyczną lub psychiczną wobec darczyńcy, ciężkie znieważenie, uporczywe uchylanie się od obowiązku pomocy czy też działania zmierzające do wyrządzenia darczyńcy szkody. Istotne jest, że zwykłe konflikty rodzinne czy pogorszenie relacji nie stanowią zasadniczo wystarczającej podstawy do odwołania darowizny.

Odwołanie darowizny w tym trybie wymaga złożenia oświadczenia obdarowanemu w terminie roku od momentu, w którym darczyńca dowiedział się o przejawach niewdzięczności. Po upływie tego terminu uprawnienie wygasa.

Odwołanie darowizny niewykonanej

Prawo przewiduje również możliwość odwołania darowizny, która nie została jeszcze wykonana. Dotyczy to sytuacji, w której umowa została zawarta, ale nie doszło jeszcze do przeniesienia własności nieruchomości.

W takim przypadku darczyńca może odwołać darowiznę, jeżeli jego stan majątkowy uległ znacznemu pogorszeniu, a wykonanie darowizny zagrażałoby jego utrzymaniu lub realizacji obowiązków alimentacyjnych. Jest to rozwiązanie mające na celu ochronę darczyńcy przed skutkami pochopnych decyzji.

Skutki odwołania darowizny nieruchomości

Odwołanie darowizny nie powoduje automatycznego powrotu własności nieruchomości do darczyńcy. Konieczne jest podjęcie dalszych działań prawnych, w szczególności zawarcie umowy przenoszącej własność z powrotem na darczyńcę lub – w przypadku odmowy obdarowanego – wystąpienie na drogę sądową.

W praktyce oznacza to, że darczyńca musi dochodzić swoich praw przed sądem, żądając zobowiązania obdarowanego do złożenia odpowiedniego oświadczenia woli. Dopiero prawomocne orzeczenie sądu może zastąpić takie oświadczenie i doprowadzić do odzyskania nieruchomości.

Ograniczenia w odwołaniu darowizny

Możliwość odwołania darowizny podlega istotnym ograniczeniom. Przede wszystkim nie jest możliwe jej odwołanie, jeżeli darczyńca przebaczył obdarowanemu jego zachowanie. Przebaczenie może mieć charakter zarówno wyraźny, jak i dorozumiany.

Dodatkowo, w przypadku śmierci darczyńcy, uprawnienie do odwołania darowizny co do zasady nie przechodzi na spadkobierców, chyba że darczyńca złożył oświadczenie o odwołaniu za życia.

Znaczenie dowodów i praktyczne trudności

W sprawach o odwołanie darowizny kluczowe znaczenie ma materiał dowodowy. To na darczyńcy spoczywa obowiązek wykazania rażącej niewdzięczności obdarowanego. W praktyce często wymaga to przedstawienia zeznań świadków, dokumentacji medycznej, korespondencji czy innych dowodów potwierdzających naganne zachowanie.

Postępowania tego typu bywają skomplikowane i długotrwałe, zwłaszcza gdy dotyczą relacji rodzinnych. Sąd każdorazowo ocenia okoliczności indywidualnie, biorąc pod uwagę całokształt relacji między stronami.

Podsumowanie – odwołanie darowizny u notariusza (Tczew)

Odwołanie darowizny nieruchomości jest możliwe, ale tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych przez prawo. Najważniejszą przesłanką pozostaje rażąca niewdzięczność obdarowanego, która musi mieć charakter poważny i jednoznaczny. Alternatywnie, w przypadku darowizny niewykonanej, znaczenie ma pogorszenie sytuacji majątkowej darczyńcy.

Z uwagi na złożoność tych spraw oraz konieczność wykazania określonych przesłanek, każdorazowo warto rozważyć skorzystanie z pomocy prawnika. Odpowiednia analiza sytuacji i właściwe przygotowanie dowodów mogą mieć kluczowe znaczenie dla skutecznego dochodzenia swoich praw. Jeżeli szukasz notariusza (Tczew) do pomocy prawnej w zakresie odwołania darowizny – skontaktuj się z naszą kancelarią.

Kontakt w zakresie pomocy w odwołaniu darowizny

Notariusz Tczew | Kancelaria notarialna Cejrowska

ul. Juliusza Słowackiego 5/3, 83-110 Tczew

+48 58 530 01 33 / +48 58 530 01 34 / +48 506 073 093

kancelaria@cejrowska.pl