Blog

Copyright © 2026 Kancelaria Notarialna Jolanta Cejrowska

28 stycznia 2023

  Czynności notarialne

Spadkobierca ustawowy i testamentowy

Pozostałe wpisy

Spadkobierca zgodnie z definicją jest to podmiot, na którego przechodzi ogół praw i obowiązków po osobie zmarłej. W prawie wyróżnić możemy spadkobiercę ustawowego i testamentowego. Na czym polega różnica między nimi i kto może zostać spadkobiercą, a kto takiej możliwości nie ma? Ta wiedza przyda się każdemu!

Spadkobierca testamentowy a ustawowy – czym się różnią?

Spadkobierca testamentowy –  może nim zostać osoba fizyczna lub prawna, powołana na podstawie testamentu albo dziecko poczęte, pod warunkiem, że urodzi się żywe.

Osoba fizyczna jest prawnym określeniem człowieka w prawie cywilnym, od chwili urodzenia do śmierci. Z kolei osobą prawną określa się najczęściej trwałe zespolenie ludzi i środków materialnych w celu realizacji określonych zadań, wyodrębnionych w postaci jednostki organizacyjnej wyposażonej w osobowość prawną.

Spadkobierca ustawowy –  może nim zostać: małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa, jak również gmina ostatniego miejsca zamieszkania lub Skarb Państwa. Istotne znaczenie ma tu jednak kolejność dziedziczenia, o czym warto pamiętać.

Kto nie może zostać spadkobiercą?

Kto i dlaczego nie może zostać spadkobiercą? Przepisy przewidują sytuacje, w których nie można zostać spadkobiercą – wpisuje się w to:

  • osoba fizyczna, która nie żyje w chwili otwarcia spadku z wyjątkiem dziecka poczętego, ale nienarodzonego, pod warunkiem, że urodzi się żywe.
  • osoba prawna, która w tym czasie nie istnieje (fundacja ustanowiona w testamencie przez spadkodawcę może być spadkobiercą, jeżeli zostanie wpisana do rejestru w ciągu dwóch lat od ogłoszenia testamentu.).
  • osoba uznana za spadkobiercę niegodnego dziedziczenia; spadkobierca niegodny zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.

Kiedy spadkobierca może zostać uznany za niegodnego dziedziczenia?

Spadkobierca może być uznany przez sąd za niegodnego, jeżeli:

  • dopuścił się umyślnie ciężkiego przestępstwa przeciwko spadkodawcy;
  • podstępem lub groźbą nakłonił spadkodawcę do sporządzenia lub odwołania testamentu albo w taki sam sposób przeszkodził mu w dokonaniu jednej z tych czynności;
  • umyślnie ukrył lub zniszczył testament spadkodawcy, podrobił lub przerobił jego testament albo świadomie skorzystał z testamentu przez inną osobę podrobionego lub przerobionego.