Blog

Co zmieniło się w przepisach prawa spadkowego od poniedziałku, 22 maja 2023 roku? Otóż bardzo wiele! Po raz pierwszy w polskim ustawodawstwie pojawia się bowiem możliwość obniżenia zachowku oraz rozłożenia go na raty.

Zachowek – instytucja prawa spadkowego

Zachowek jest instytucją prawa spadkowego, mającą na celu ochronę najbliższych krewnych spadkodawcy, tj. zstępnych, małżonka oraz rodziców spadkodawcy. To oni mają uprawnienie do żądania od spadkobierców określonej kwoty, stanowiącej ich udział w majątku spadkowym z tytułu zachowku.

Stosownie bowiem do treści przepisu art. 9971 § 1 k.c., Obowiązany do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku może żądać odroczenia terminu jego płatności, rozłożenia go na raty, a w wyjątkowych przypadkach – jego obniżenia, przy uwzględnieniu sytuacji osobistej i majątkowej uprawnionego do zachowku oraz obowiązanego do zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku.

W przypadku rozłożenia na raty roszczenia z tytułu zachowku terminy ich uiszczenia nie mogą przekraczać łącznie pięciu lat. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd, na wniosek zobowiązanego, może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych lub przedłużyć termin, o którym mowa powyżej. Zmieniony termin nie może być dłuższy niż dziesięć lat.

W razie ustania okoliczności uzasadniających obniżenie zachowku obowiązany z tytułu zachowku na wniosek osoby uprawnionej do zachowku zwraca uprawnionemu do zachowku sumę pieniężną, o którą obniżono zachowek. Zwrotu sumy pieniężnej nie można żądać po upływie pięciu lat od dnia obniżenia zachowku.

Wobec powyższej zmiany, wskazać dodatkowo należy, że Sąd nie winny stanowić przeszkody w stosowaniu przepisu o odroczeniu terminu płatności czy rozłożeniu na raty. Niemniej jednak, na początku obowiązywania powyższej regulacji, Sądu zapewne z ostrożnością będą podchodziły do możliwości obniżenia wysokości należnego zachowku.

Zrzeczenie się prawa do zachowku

Kolejną zmianą wprowadzoną w przepisach spadkowych jest możliwość zrzeczenia się prawa do zachowku.

Stosownie do treści przepisu art. 1048 § 2 k.c., Zrzeczenie się dziedziczenia może być ograniczone do zrzeczenia się tylko prawa do zachowku w całości lub w części.

Nadto, wprowadzono dodatkowo, że zrzeczenie się dziedziczenia na korzyść innej osoby uważa się w razie wątpliwości za zrzeczenie się pod warunkiem, że ta osoba będzie dziedziczyć.

Powyższe zobrazować można w następujący sposób: zrzekający się zstępny może wprowadzić zastrzeżenie, że jego zrzeczenie będzie skuteczne, jeżeli spadkobiercą będzie inny zstępny. Brak skuteczności zrzeczenia się będzie miał miejsce, gdy powołana zostanie osoba spoza tego kręgu.