Wymogi formalne darowizny

utworzone przez | 8 listopada 2018 | Czynności notarialne

Listopad to miesiąc, w którym w sposób szczególny odczuwamy konsekwencje naszych życiowych wyborów związanych z opuszczeniem domu rodzinnego. Migrujemy, często za pracą, pozostawiając swoich bliskich niejednokrotnie o setki kilometrów od nas.

W większości jednak w naturalny sposób czujemy się zobowiązani do opieki nad krewnymi.

Poczuwamy się także do troski o miejsca ich pochówku, co z początkiem listopada powoduje ,,masowe wędrówki na groby’’. Zdarza się, że Wszystkich Świętych jest jedynym dniem w roku, w którym możemy pozwolić sobie na odwiedziny na cmentarzu. Nic dziwnego zatem, że widok który zastajemy po roku naszej nieobecności bywa wstrząsający.

Dobrze, o ile nas stać, zlecić komuś odpłatnie opiekę nad grobami najbliższych. Istnieje wiele firm świadczących podobne usługi, znalezienie ich nie nastręcza najmniejszej trudności. Gorzej, gdy nie dysponujemy odpowiednimi środkami na ten cel albo – gdy obawiamy się o rzetelność wywiązywania się ze zlecenia powierzonego firmie sprzątającej. Można posiłkować się pomocą bliższych i dalszych krewnych czy znajomych, ale i ten środek bywa zawodny. Co wtedy? Abstrahując zupełnie od przepisów prawa, które narzucają na nas zobowiązanie w postaci troski o rodzinę, chcielibyśmy skupić się w dzisiejszym artykule nad umową darowizny, która daje nam możliwość scedowania na przykład opieki nad grobami bliskich w zamian za… Tu lista jest nieskończenie długa: za prawo użytkowania garażu, za opłatę kursu prawa jazdy, za sfinansowanie części wkładu na mieszkanie.

Samo życie podpowiada nam wyjścia z podobnych sytuacji. Jeżeli na przykład nosiliśmy się z zamiarem dofinansowania bratanka wkraczającego w dorosłość i marzącego
o karierze w zawodzie tokarza, zafundujmy mu profesjonalne szkolenie w zakresie obsługi maszyn CNC; w zamian za zobowiązanie się z jego strony do opieki nad mogiłą dziadków. Chrześnicy zasponsorujmy kurs prawa jazdy, kuzynostwu oddajmy w użytkowanie nieprzydatny nam garaż, a bliskim znajomym komórkę na węgiel, skoro od lat nikt z niej nie korzysta, a nam przydałaby się pomoc w opiece nad grobem babci. Darowizna jest w tym wypadku wyjściem korzystnym dla obu stron umowy.

Powracając do wymogów formalnych darowizny, warto mieć na uwadze, że darczyńca wyrażając wolę obdarowania zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku, dlatego też decyzja kogo i w jakiej formie chce obdarować – należy wyłącznie do niego. Ponieważ nie można nikogo obdarować wbrew jego woli, po stronie obdarowanego też leży obowiązek wyrażenia oświadczenia woli o przyjęciu darowizny. Darczyńca może nałożyć na obdarowanego w umowie darowizny obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, tzw. polecenie. Nałożenie polecenia może mieć na względzie interes darczyńcy (dla przykładu – pomoc przy remoncie) lub interes osób trzecich (dyspozycja wsparcia fundacji). Przedmiotem polecenia może być też czynność czysto faktyczna. Właśnie w obrębie tego zapisu mieści się zobowiązanie do trzymania pieczy nad mogiłami bliskich.

Darczyńcą i obdarowanym mogą być zarówno osoby fizyczne jaki i osoby prawne (spółki, fundacje, itp.) a także podmioty nieposiadające osobowości prawnej np. spółki jawne. Obie strony umowy winny mieć pełną zdolność do dokonywania czynności prawnych (pełnoletność i brak ubezwłasnowolnienia). Jeżeli obdarowany jest dzieckiem, wówczas oświadczenie woli o przyjęciu darowizny w jego imieniu składają prawni opiekunowie
(z reguły są to rodzice). W przypadku, gdy przedmiot darowizny obciążony jest zobowiązaniami na rzecz osób trzecich, sąd rejonowy wydaje zgodę opiekunom prawnym na przyjęcie przez małoletniego obciążonej darowizny.

Oświadczenie o przyjęciu darowizny powinno mieć formę aktu notarialnego.

W przypadku nieruchomości jest to warunek konieczny. Przedmiot darowizny będzie stanowił majątek osobisty obdarowanego. Ta sama zasada obowiązuje w przypadku zbycia przedmiotu darowizny. Jeżeli osoba obdarowana nabędzie następnie za środki otrzymane
w zamian inny składnik majątkowy; nadal będzie stanowił on majątek osobisty obdarowanego.

Na zakończenie garść istotnych informacji dotyczących umowy darowizny:

  1. Darowizny dokonane na rzecz najbliższych krewnych są zwolnione w całości

z podatku od spadków i darowizn.

  1. Jak w przypadku każdej innej umowy, należy dokładnie zastanowić się nad jej warunkami. Zachowajmy zdrowy rozsądek po obu stronach umowy.
  1. Pamiętajmy, że każdą darowiznę można odwołać, o ile któraś z jej stron nie wywiązuje się z umowy.
  2. Udajmy się do kancelarii notarialnej w razie jakichkolwiek wątpliwości. Zaufajmy notariuszowi, z urzędu winien czuwać nad zabezpieczeniem praw stron umowy. Ewentualne poprawki nanośmy w trakcie sporządzania projektu aktu i dotrzymujmy warunków umowy, zarówno z pozycji darczyńcy jak i obdarowanego.

Mamy nadzieję, że niniejszym artykułem rozwiejemy choć część ,,listopadowych rozterek’’, czego Państwu i sobie życzymy ☺

 

O UMOWIE NAJMU OKAZJONALNEGO

Artykuł ten kierujemy do osób, które z różnych względów ,,chciałyby, ale boją się’’ wynająć mieszkanie. Obawiają się zaostrzonych rygorów prawa lokalowego, obowiązującego w polskim prawie zakazu ,,eksmisji na bruk’’ oraz komplikacji wynikających z podpisania umowy z ewentualnymi nieuczciwymi bądź uciążliwymi lokatorami. Istnieje proste wyjście z takiej sytuacji i furtka w postaci umowy najmu okazjonalnego w formie aktu notarialnego.

PRZEBACZENIE UCHYLA WYDZIEDZICZENIE

Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2018 roku: ,,Przebaczenie przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku może nastąpić także po wydziedziczeniu go w testamencie i do swej skuteczności nie wymaga zachowania formy testamentowej’’.
Sprawa dotyczyła wydziedziczenia na mocy testamentu jedynej córki spadkodawczyni. Jako powód wydziedziczenia matka wskazała niewdzięczność i do dziedziczenia powołała swoją siostrę. Przed śmiercią doszło do pojednania między matką a córką, jednak nie znalazło to formalnego odzwierciedlenia w postaci zmiany testamentu. Matka zmarła, a córka wystąpiła do ciotki o zachowek. Sprawa oparła się o sąd pierwszej instancji, który powództwo oddalił uzasadniając to brakiem dokumentu prawnie potwierdzającego zmianę relacji między spadkodawczynią a jej córką. Powódka złożyła apelację. Sąd II instancji powziął wątpliwość i przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne: Czy przebaczenie przez spadkodawcę uprawnionemu do zachowku po sporządzeniu testamentu uchyla zawarte w nim wydziedziczenie, jeśli akt ten nie znalazł odzwierciedlenia w nowym testamencie zmieniającym lub odwołującym poprzedni?
Sąd Najwyższy uchwalił, iż przebaczenie przez spadkodawcę może nastąpić po sporządzeniu testamentu i nie wymaga zachowania formy aktu notarialnego. Uzasadniając swoją decyzję SN dodał, że inna treść orzeczenia przeczyłaby głównej zasadzie prawa spadkowego, którego istotą jest ochrona więzów rodzinnych.

* Sygnatura sprawy w Sądzie Najwyższym III CZP 37/18

O umowie alimentacyjnej w formie aktu notarialnego

Dozwolone w prawie polskim zawarcie umowy o alimenty w formie aktu notarialnego, bywa w wielu przypadkach znacznie bardziej korzystne niż kierowanie sprawy do sądu. Decydując się na tę formę polubownego rozwiązania kwestii finansowych – obie strony umowy mogą samodzielnie i w miarę szybko ustalić: wysokość alimentów, termin oraz formę ich płatności.

O małżeńskich umowach majątkowych – istotna adnotacja

Zgodnie z obietnicą złożoną w poprzednim wpisie – pozostaniemy nadal w temacie małżeńskich umów majątkowych. Intercyza bowiem daje daleko szersze możliwości współmałżonkom w kwestii zarządzania posiadanym majątkiem i nie ogranicza się li tylko do prawa włączenia bądź wyłączenia ustawowego ustroju wspólności majątkowej.

O rozdzielności majątkowej

Zgodnie z polskim prawem z dniem ślubu powstaje pomiędzy nowożeńcami ustrój wspólności majątkowej. Oznacza to połączenie we wspólną własność majątkową wszystkiego, czego małżeństwo się dorobiło, zakupiło czy też otrzymało w prezencie przez okres swego trwania.

O ugodzie z wierzycielem w kontekście nowych zasad przedawnienia roszczeń

Od 9 lipca tego roku obowiązują nowe zasady przedawnienia roszczeń. Zmiany określone przez ustawodawcę zasadniczo skróciły termin uznania roszczenia za przedawnione i w powszechnym mniemaniu są zmianami niekorzystnymi z punktu widzenia wierzycieli. Ale i dłużnicy mogą się czuć zaniepokojeni wprowadzonymi zmianami, ponieważ siłą rzeczy spowodują one zdyscyplinowanie wierzycieli w zakresie dochodzenia przysługujących im roszczeń. Dłużnicy powinni liczyć się z przyspieszoną i dużo bardziej agresywną windykacją ze strony wierzycieli.

O PEŁNOMOCNICTWACH NOTARIALNYCH – PRAKTYCZNY DOPISEK

Poprzedni artykuł traktował pełnomocnictwa notarialne: czy to w formie potwierdzenia własnoręczności podpisu na dokumencie, czy też w formie aktu notarialnego jako użyteczne na gruncie zawodowym. W niniejszym wpisie skupimy się na upoważnieniach notarialnych dotyczących sytuacji konkretnych, z którymi możemy spotkać się na co dzień w życiu prywatnym. Temat jest tym istotniejszy, że wakacje mamy w pełni i niektóre z poniższych informacji mogą okazać się Państwu przydatne w planowaniu urlopowego wypoczynku.

O pełnomocnictwie notarialnym

Nastała kanikuła, czas urlopów i beztroski! Przynajmniej z założenia. Postarajmy się,
by przebiegała bezproblemowo. Ustalmy pełnomocnictwo, a tym samym – zadbajmy, aby
okres naszej nieobecności w pracy, czy w domu, nie przysporzył ani nam, ani naszym
współpracownikom i bliskim dodatkowego stresu. A już na pewno – nie rezygnujmy z
wakacyjnych planów, gdy nagle zostaniemy poinformowani, że w czasie długo oczekiwanego
urlopu – musimy stawić się w ważnej sprawie w urzędzie albo… w kancelarii notarialnej.

O technologii cyfrowej w praktyce notarialnej

W 1995 roku amerykański ekonomista, Jeremy Rifkin, sformułował w kontrowersyjnej publikacji ,,Koniec pracy’’* teorię, według której już wkrótce powszechna komputeryzacja doprowadzi do globalnego bezrobocia i głębokiego kryzysu ogólnoświatowego. Postęp cywilizacyjny oraz towarzyszące mu: cyfryzacja i automatyzacja wszelkich dziedzin życia ludzkiego spowodują brak zapotrzebowania na pracowników. Proces ten będzie przebiegał etapami. Początkowo dotknie analityków, finansistów i urzędników. Następnie ,,sztuczna inteligencja’’ wyprze z rynku pracy: lekarzy, nauczycieli i prawników.

O umowie sprzedaży

W polskim prawie forma aktu notarialnego obligatoryjnie jest wymagana, gdy przedmiotem sprzedaży jest nieruchomość, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu czy też prawo użytkowania wieczystego (ad solemnitatem – pod rygorem nieważności).

O zawartości księgi wieczystej

Księga wieczysta dzieli się na cztery działy, w których znajdują się następujące dane:
Dział I składa się z dwóch części: I-O oraz I-Sp.
Dział I-O – Oznaczenie nieruchomości – tutaj zajdziemy informacje geodezyjne i adresowe, które pozwalają nam zidentyfikować nieruchomość, jej adres i powierzchnię, w przypadku nieruchomości gruntowej numer działki i sposób korzystania, zaś w przypadku lokalu – jego rodzaj, ilość pomieszczeń, etc.,
Dział I-Sp. – Spis praw związanych z własnością – zawiera informacje o prawach jakie przysługują właścicielowi nieruchomości, czyli między innymi o tym, czy posiada on prawo przejazdu i przechodu przez inną nieruchomość, jeżeli działka ma ustanowione wieczyste użytkowanie – do kiedy ono obowiązuje oraz w jakim celu działka może być wykorzystywana;
Dział II  – Własność – powiadamia o tym, kto jest właścicielem lub wieczystym użytkownikiem nieruchomości, w przypadku współwłasności informuje o wielkości udziałów przysługujących każdemu z właścicieli;
Dział III – Prawa i roszczenia – mówi o obciążeniach nieruchomości na rzecz innych podmiotów i nieruchomości (z wyłączeniem hipotek), znajdują się tu między innymi informacje o służebnościach gruntowych, osobistych i przesyłu a także wzmianki o toczącym się postępowaniu komorniczym, itp.;
Dział IV – Hipoteka –  zawiera informacje o obciążeniu nieruchomości hipoteką, kwotą obciążenia, tytułem i na czyją rzecz hipoteka została ustanowiona.

O wadze słów, czyli ,,Lex est, quod notamus’’*

Art. 80. § 1 Ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. ,,Prawo o notariacie’’ wyraźnie stanowi: ,,akty i dokumenty powinny być sporządzone przez notariusza w sposób zrozumiały i przejrzysty’’ oznacza to, iż na notariuszu spoczywa obowiązek nadania przystępnej, nieskomplikowanej i wyrazistej formy sporządzanej dokumentacji czynności notarialnych. W praktyce notarialnej oznacza to cyzelowanie słowem.

O etosie zawodu notariusza

Powszechnym jest mniemanie, iż zawód notariusza to niezwykle użyteczna, ale i bardzo monotonna profesja, która nie wymaga szczególnej samodzielności i kreatywności ze strony parającej się nią osoby. Nic bardziej mylnego!

O księdze wieczystej

Księga wieczysta jest dokumentem stwierdzającym, kto jest prawnym właścicielem nieruchomości. Prócz prawa własności uwidocznione są w niej wszelkie obciążenia prawne,służebności, ograniczenia w rozporządzaniu, czy ciążące na niej hipoteki. Zapewnia bezpieczeństwo prawne zarówno właścicielowi, jak i potencjalnemu nabywcy nieruchomości.